Historie van het Nederlandse streekvervoer

De geschiedenis van Connexxion

Van de grote fusie in 1999 tot het einde van de vestiging in Boskoop op 10 december 2006.

10 mei 1999 - 10 december 2006

Connexxion ontstond op 10 mei 1999 uit de fusie van Midnet, NZH, Oostnet en de ZWN-Groep. De nieuwe onderneming werd direct de grootste streekvervoerder van Nederland en nam een enorm netwerk van stads- en streeklijnen over.

Voor Boskoop betekende de fusie dat opnieuw een nieuwe bedrijfsnaam op het historische complex aan de Hoogeveenseweg verscheen. De locatie bleef nog enkele jaren een belangrijk kantoor- en garagecomplex, maar op 10 december 2006 kwam daar definitief een einde aan.

De lange aanloop naar één groot bedrijf

Vanaf de jaren zeventig gingen veel Nederlandse streekvervoerders nauwer samenwerken. In juni 1974 werd de Vereniging van Exploitatieve Samenwerking Openbaar Vervoerbedrijven opgericht. Vrijwel alle Nederlandse streekvervoerders sloten zich hierbij aan.

In 1982 werden de aandelen van de Nederlandse Spoorwegen in de verschillende autobusbedrijven ondergebracht in N.V. Aandelenbezit Streekvervoer. In 1989 werden deze aandelenholding en de gezamenlijke exploitatieorganisatie samengevoegd tot Verenigd Streekvervoer Nederland. Vanaf 1992 werd de naam VSN-Groep gebruikt.

De invoering van marktwerking in het openbaar vervoer maakte verdere schaalvergroting noodzakelijk. Met de Wet personenvervoer 2000 zouden vervoergebieden voortaan via openbare aanbestedingen worden verdeeld. Bestaande streekvervoerders konden hun vervoergebied daardoor verliezen aan een concurrent.

De VSN-Groep verdeelde haar bedrijven in verschillende onderdelen. De sterkste vervoerbedrijven werden samengebracht in VSN-1. Dit waren Midnet, NZH, Oostnet en de ZWN-Groep.

Bussen van Midnet, NZH, Oostnet en ZWN vlak voor de vorming van Connexxion
Bussen van Midnet, NZH, Oostnet, en ZWN. Foto door A.I. gegenereerd.

De oprichting van Connexxion

Op 10 mei 1999 gingen Midnet, NZH, Oostnet en de ZWN-Groep verder onder de nieuwe naam Connexxion. Juridisch kwam de onderneming voort uit de NZH, maar praktisch was het een samenvoeging van vier grote regionale vervoerbedrijven.

Door de fusie kwamen tientallen historische busbedrijven uiteindelijk binnen één organisatie terecht. Daaronder bevonden zich onder meer Citosa, WSM, Van Gog, De Twee Provinciën, VAGU, RTM, ZVTM, SBM, Centraal Nederland, VAD, ENHABO en verschillende andere ondernemingen.

Connexxion had bij de start ongeveer 65 procent van het Nederlandse streekvervoer in handen. Het bedrijf was actief in grote delen van Noord-Holland, Zuid-Holland, Utrecht, Zeeland, Flevoland, Gelderland en Overijssel.

Een uitzonderlijk groot bedrijf: Connexxion werd bij de oprichting direct de grootste streekvervoerder van Nederland.

De naam en de groen-witte huisstijl

Voor de nieuwe onderneming werd gezocht naar een naam die internationaal klonk, geen afkorting was en niet te nadrukkelijk naar één vervoervorm verwees. De keuze viel op Connexxion, een verwijzing naar het Engelse en Franse woord voor verbinding.

In de eerste periode werd de naam vaak geschreven als conneXXion. De twee opvallende X'en vormden in de typografie als het ware twee pijlen. Zij moesten beweging en verbinding uitbeelden. Het motto luidde aanvankelijk: "Mensen bij elkaar brengen".

De nieuwe huisstijl bestond uit een donkergroene onderzijde, een lichtgroene bovenzijde en gele deuren. Jonge bussen van de vier fusiebedrijven werden gedeeltelijk snel overgespoten, terwijl oudere voertuigen hun oorspronkelijke kleuren behielden en alleen Connexxion-logo's kregen.

Daardoor bleven bussen in de kleuren van Westnederland, ZWN, Midnet, Oostnet en NZH nog jarenlang naast de nieuwe groen-witte voertuigen rijden. Dit maakte de eerste Connexxion-jaren bijzonder gevarieerd.

Connexxion 2288 in de eerste groen-witte huisstijl
De 2288 nog in de typische ZWN-kleuren. Foto: Alex Boskma.

Het oorspronkelijke vervoergebied

In 1999 verzorgde Connexxion het streekvervoer in vrijwel het gehele westen, midden en oosten van Nederland. Alleen Groningen, Friesland, Drenthe, Noord-Brabant en Limburg vielen grotendeels buiten het eigen vervoergebied.

Het bedrijf reed onder meer in de regio's Zwolle en Salland, Twente, de Veluwe, de Gelderse Vallei, vrijwel de gehele provincie Utrecht, Flevoland, Noord-Holland, Zuid-Holland en Zeeland.

Connexxion verzorgde ook verschillende stadsdiensten, waaronder die van Zwolle, Apeldoorn, Harderwijk, Ede, Lelystad, Almere, Haarlem, Leiden, Alphen aan den Rijn, Gouda, Delft en Zoetermeer.

65% van het streekvervoer bij de start
7 provincies groot eigen vervoergebied
Bus en tram plus bijzondere vervoervormen
Staatseigendom tot na deze periode

Connexxion en Boskoop

Het voormalige hoofdkantoor van de ZWN-Groep aan de Hoogeveenseweg bleef na de fusie in gebruik. Het complex had een lange geschiedenis: Citosa had het laten bouwen en Prins Bernhard had het in 1961 officieel geopend.

Na de oprichting van Connexxion bleef Boskoop een belangrijk regiokantoor en technisch steunpunt. In februari 2001 kondigde Connexxion een grote reorganisatie aan. Het bedrijf stapte over van een regiostructuur naar een divisiestructuur.

Het hoofdkantoor van de divisie Openbaar Vervoer kwam aanvankelijk in Boskoop. Andere kantoren, waaronder die in Amersfoort en Arnhem, verloren daarbij een deel van hun functie. Al ongeveer een jaar later werd echter besloten de centrale functies naar Hilversum en Schiphol te verplaatsen.

De garage en overige bedrijfsfuncties bleven nog enkele jaren bestaan. Daardoor bleef de naam Connexxion tot december 2006 aan de historische vestiging verbonden.

Het hoofdkantoor van Connexxion aan de Hoogeveenseweg in Boskoop
Rayonkantoor aan de Hoogeveenseweg in Boskoop. Foto: Marty Werkman.

Vernieuwing van het wagenpark

Connexxion begon kort na de fusie met een grote vernieuwing van het wagenpark. Een aanzienlijk deel van de voertuigen van de fusiebedrijven was verouderd en niet overal geschikt voor de nieuwe eisen aan toegankelijkheid, comfort en uitstraling.

Nieuwe bussen werden onder meer besteld bij Berkhof in Heerenveen en Den Oudsten in Woerden. Daarnaast plaatste Connexxion begin 2000 een order voor 95 Mercedes-Benz Integro-streekbussen.

In de eerste jaren verschenen onder meer Den Oudsten Alliance-bussen, Berkhof Premiers, Berkhof Ambassadors, Volvo B10BLE's, DAF SB220's en Mercedes-Benz Citaro's. Steeds meer bussen kregen lage instappen en een moderner interieur.

Vanaf 2 april 2001 kregen ongeveer 8.000 chauffeurs nieuwe bedrijfskleding. De kledinglijn was ontworpen door Alexander van der Slobbe en won in 2002 de Corporate Fashion Award.

Connexxion 8563 met reclame voor Openbaar Vervoer in Boskoop
De 8563 met de speciale reclame voor Openbaar Vervoer in Boskoop. Foto: Marty Werkman.

De eerste concessies en aanbestedingen

Met de invoering van de Wet personenvervoer 2000 veranderde de positie van Connexxion. Het bedrijf had niet langer automatisch recht op de lijnen die door de voorgangers jarenlang waren gereden.

Overheden verdeelden het vervoer voortaan in concessiegebieden. Vervoerders moesten via openbare aanbestedingen aantonen dat zij het vervoer tegen de beste prijs en kwaliteit konden uitvoeren.

Connexxion behield in de eerste jaren veel bestaande gebieden, maar verloor ook concessies. In 2002 ging het vervoer in Drechtsteden, Alblasserwaard en Vijfheerenlanden over naar Arriva.

In Zuid-Holland werden in 2004 de concessies Duin- en Bollenstreek/Leiden en Rijnstreek/Midden-Holland opnieuw gegund. Connexxion bleef daardoor in deze periode een zeer belangrijke vervoerder rond Leiden, Alphen aan den Rijn, Gouda, Boskoop en de omliggende regio.

Veel meer dan alleen busvervoer

Connexxion ontwikkelde zich snel tot een brede mobiliteitsonderneming. Naast stads- en streekbussen verzorgde het bedrijf taxi- en zorgvervoer, leerlingenvervoer, touringcarvervoer, ambulancezorg en verschillende veerdiensten.

Via de voorgangers kwam ook de Utrechtse sneltram tussen Utrecht, Nieuwegein en IJsselstein onder Connexxion. Daarnaast exploiteerde het bedrijf de ParkShuttle tussen metrostation Kralingse Zoom en bedrijvenpark Rivium in Capelle aan den IJssel.

Connexxion was betrokken bij treinvervoer en reisinformatie. Voor de spoorlijn Amersfoort - Ede-Wageningen werd de concessie aan Connexxion gegund. De daadwerkelijke exploitatie onder de naam Valleilijn begon op 10 december 2006.

Ook op het water was het bedrijf actief, onder meer met verbindingen tussen Amsterdam en IJmuiden en met de Waterbus tussen Rotterdam en Dordrecht.

Connexxion sneltram 5021
Tram 5021 in Nieuwegein. Fotograaf onbekend.

Het einde van Connexxion in Boskoop

Op zondag 10 december 2006 kwam een einde aan het gebruik van het historische complex aan de Hoogeveenseweg als Connexxion-vestiging. Daarmee verdween na ongeveer 45 jaar de directe band tussen het terrein en het georganiseerde streekvervoer.

Op dezelfde locatie hadden achtereenvolgens Citosa, Westnederland, de ZWN-Groep en Connexxion hun naam gedragen. De sluiting betekende daardoor niet alleen het einde van een garage of kantoor, maar ook het einde van een bijzonder lang hoofdstuk in de geschiedenis van het openbaar vervoer in Boskoop en omgeving.

Een historische lijn werd afgesloten: van Citosa in 1961 tot Connexxion in 2006 bleef het complex aan de Hoogeveenseweg verbonden met het streekvervoer.

Connexxion na 10 december 2006

Na 10 december 2006 ontwikkelde Connexxion zich verder als onderdeel van het internationale vervoersconcern Transdev en bleef het actief in openbaar vervoer, taxi- en zorgvervoer. In de jaren daarna verloor en won het bedrijf verschillende concessies, terwijl de naam Connexxion steeds vaker naast de merknaam Transdev werd gebruikt.

Belangrijke momenten van 1999 tot 2006

10 mei 1999

Midnet, NZH, Oostnet en de ZWN-Groep gaan verder als Connexxion.

1999

Introductie van de naam conneXXion en de groen-witte huisstijl.

1 november 1999

Start van de samenwerking rond de Waterbus Rotterdam - Dordrecht.

2000

Invoering van de Wet personenvervoer 2000 en verdere groei van het concessiestelsel.

Begin 2000

Grote bestellingen voor nieuwe bussen, waaronder 95 Mercedes-Benz Integro's.

Februari 2001

Connexxion kondigt een reorganisatie met vier divisies aan.

2 april 2001

Ongeveer 8.000 chauffeurs krijgen nieuwe bedrijfskleding.

24 januari 2002

Connexxion wint met de nieuwe kleding de Corporate Fashion Award.

2002

Centrale functies verhuizen geleidelijk van Boskoop naar Hilversum en Schiphol.

2004

Connexxion behoudt belangrijke concessies rond Leiden, Alphen aan den Rijn en Gouda.

15 augustus 2005

De Nederlandse Staat kondigt aan zijn belang in Connexxion te willen verkleinen.

2006

Connexxion bereidt de start van de Valleilijn voor en breidt zijn mobiliteitsactiviteiten verder uit.

9 december 2006

Laatste volledige dag vóór de nieuwe dienstregeling en vóór de start van de Valleilijn.

10 december 2006

De Connexxion-vestiging aan de Hoogeveenseweg in Boskoop houdt op te bestaan.