Rondje stads- en streekvervoer in Nederland 2017-2018 (deel 7: Noord-Holland)

 

Hallo Marty en meelezers,

 

Het heeft een tijdje geduurd sinds ik mijn OV-rondje door Nederland, voor wat betrof 2018, met de provincie Utrecht afsloot. Laat ik maar als excuus aanvoeren dat ik de completering van het nieuwe materieel in de concessie Noord-Holland Noord, met de verwachte komst van de elektrische VDL Midcity-busjes, wilde afwachten ….. die ik overigens nog steeds niet op de ov-zoeker, laat staan als lijndienstmaterieel op straat, heb waargenomen.

 

Naast Noord-Holland Noord, worden de concessiegebieden Haarlem/IJmond en Gooi & Vechtstreek door de provincie Noord-Holland beheerd. Een tijdlang bestond er nog een extra OV-concessie voor de verbinding IJmuiden – Amsterdam v.v. over water, maar die is op financiële gronden beëindigd.

 

Als je alle concessiegebieden van deze provincie tezamen beziet, vallen drie dingen op:

 

  1. Steeds dezelfde vervoerder (Connexxion) won alle aanbestedingen tot nu toe. Bij de meest recente aanbesteding van Haarlem/IJmond ging dat wel op een heel bijzondere manier. Volgens de provincie behaalden twee gegadigden, Connexxion en Syntus, precies hetzelfde aantal punten en moest daardoor de winnaar uit deze twee door middel van loting worden bepaald. Bij de loting trok Connexxion aan het langste eind. Syntus ging in beroep en de rechter moest er wel erg lang over doen om tot de conclusie te komen dat beide bedrijven echt op een eerlijke manier op hetzelfde aantal punten waren uitgekomen; de uitkomst van de loting stond niet ter discussie. De Fast Ferry IJmuiden – Amsterdam v.v. had Connexxion destijds in handen gekregen na een beroepsprocedure tegen de toewijzing aan – toen nog – concurrent BBA Connex (later opgegaan in VEOLIA).
  2. De aanbestedingseisen maakten het voor de vervoerder veelal mogelijk, met tamelijk oud materieel te (blijven) rijden. In Gooi & Vechtstreek zijn zelfs wel eens nieuwere bussen door oudere vervangen.
  3. De relatief grote financiële ruimte ten gevolge van het soepele materieelbeleid werd niet duidelijk benut voor een beter aanbod. Alhoewel er vooral in de regio Haarlem/IJmond verbeteringen op een aantal lijnen plaatsvonden, deden zich in al deze concessiegebieden ook vrij veel gevallen van uitdunning van het aanbod voor: lijnen bleven alleen in de brede spits rijden, werden verbuurtbust of vervielen helemaal; bepaalde alternatieven (Overstapper, Texelhopper) konden qua vindbaarheid, tijdszekerheid en/of tarief moeilijk als een volwaardige vervanging worden aangemerkt.

 

Op dit moment is het de concessie Gooi & Vechtstreek die al het langst loopt, namelijk sinds de zomer van 2011. De hoofdverbinding in dit gebied wordt gevormd door de – spoedig na de aanvangsdatumtot R-Net-lijn verheven - lijn 320 tussen Amsterdam-Station Amstel en Hilversum via Muiden-P&R, Huizen en Blaricum(ook o.a. P&R). Voor deze lijn werden tweeëntwintig 15-meterbussen van het type VDL Citea aangeschaft, uiteraard voorzien van een dubbele achteras. Zeven stuks zijn doorgeschoven naar Pouw, die in opdracht van Connexxion met deze bussen op dezelfde lijn 320 rijdt. De eerste bus van de reeks, wagennummer 5760, is verhuisd naar OV Regio IJsselmond, zoals ik al bij de bespreking van de provincie Overijssel aangaf.

 

Voor de stadsdienst Hilversum en de streekdiensten in Gooi & Vechtstreek bleven in 2011 aanvankelijk MAN Lion’s City-bussen dienst doen die al voor de vorige concessieperiode, zes jaar eerder, waren aangeschaft, aangevuld met “Fryskers”, kleine VDL Procity-bussen, waarvan in 2007 meer dan honderd stuks voor Connexxion in Friesland waren geleverd, maar die aldaar niet de verwachte hoofdrol in de betreffende concessie bleken te kunnen vervullen en daarom werden verspreid over rustige lijntjes in meerdere vervoergebieden van Connexxion. Toen Connexxion eind 2012 het vervoer in Zuid-Holland Noord had verloren, werden om bedrijfseconomische redenen de MAN-bussen in Gooi & Vechtstreek vervangen door VDL Ambassador-bussen die ongeveer een half jaar ouder waren! Maar in 2014 kwamen Ambassadors van een iets jongere leeftijd en in een wat luxere uitvoering voor deze stads- en streeklijnen beschikbaar doordat VEOLIA, inmiddels een zusterbedrijf van Transdev/Connexxion, afscheid had moeten nemen van Noord-Brabant. Connexxion nam voor Gooi & Vechtstreek de twintig Volans-bussen uit 2007 over, alsmede 14 stuks van de in totaal 21 wagens uit die tijd die aanvankelijk op de Brabantliners waren ingezet (maar daar in 2009 vanaf waren gehaald omdat VEOLIA de provincie Noord-Brabant ervan had overtuigd dat daarvoor met Volvo 8700-bussen een meer adequaat product kon worden geboden).

 

Recentelijk nam ik ook enkele bussen te Hilversum waar die door de vervoergebieden van Connexxion waren gaan zwerven om onderhoud aan de telematica van de reguliere bussen mogelijk te maken: dit betrof een Mercedes Citaro-bus van eind 2007 die uit de concessie Amstelland/Meerlanden was vrijgekomen, alsmede twee VDL Ambassador-bussen van eind 2008 met een Hermes-verleden, die beide ook voor Breng vanuit Arnhem waren ingezet en daaraan een blauwe dakbedekking hadden overgehouden.

 

De laatste concessieverlening voor Haarlem/IJmond werd, zoals gezegd, ernstig vertraagd. Daardoor werd pas medio 2017 mondjesmaat begonnen met de vervanging van het voor de vorige concessie, medio 2006, aangeschafte materieel. Bij die gelegenheid was in ons land voor het eerst een concessie als geheel op aardgas overgeschakeld. De daartoe geleverde MAN Lion’s City-aardgasbussen verzorgen nog steeds een belangrijk aandeel in het vervoer in dit concessiegebied. Dit ondanks dat al tegen het eind van de vorige concessieperiode enkele exemplaren werden afgestoten om plaats te maken voor aardgas-gevoede Mercedes Citaro-bussen van eind 2009, die Breng in Nijmegen bleek te kunnen missen. Voor een paar zwakke lijntjes onder de rook van Haarlem werden, na inzet van enkele VDL Procity-”Fryskers”, nieuwe Mercedes Sprinter-busjes in dienst genomen.

 

De eerste nieuwe bussen die voor de vernieuwde concessie Haarlem/IJmond verschenen, waren eenentwintig R-Net-bussen van het type VDL Citea, waarmee de omzetting van de lijnen 82 IJmuiden – Amsterdam-Station Sloterdijk v.v. en 75 IJmuiden – Haarlem v.v. in de R-Net-lijnen 382 resp. 385 kracht kon worden bijgezet. Vijf nieuwe VDL Citea-bussen in de normale (nieuwe) bedrijfskleuren van Connexxion worden vooral ingezet op lijn 80, de opvolger van een oude tramlijn tussen Amsterdam-Busstation Elandsgracht en Zandvoort via Haarlem-Tempeliersstraat. En twee exemplaren met dubbele achteras beperken zich goeddeels tot de schoollijn 680 tussen Zwanenburg en Aerdenhout.

 

Uiteindelijk dient de nieuwe concessieverlening voor Haarlem/IJmond tot grootscheepse elektrificatie van het bussenpark te leiden, maar tot nu toe zien we hiervan alleen de activering van een zevental BYD-bussen op stadslijn 2 te Haarlem.

 

Een vernieuwing van de concessie Noord-Holland-Noord vond aan het begin van de zomerdienst van 2018 plaats (gelijktijdig met de ingebruikname van de veelbesproken Noord-Zuid-metrolijn 52 te Amsterdam). Ook hier werd een deel van het buswagenpark vernieuwd met VDL Citea-bussen; tien bussen uit deze reeks zijn aan TCR toegewezen. Daarnaast kwamen er zes nieuwe gelede Solaris-bussen op de weg, waarvan twee bij de Texelse onderaannemer TBO. Met deze laatste wagens, die op biogas rijden, wordt buslijn 28 onderhouden, de enige lijn met vaste dienstregeling die onder het Texelhopper-concept valt. Connexxion zet haar Solaris-bussen vooral vanuit Den Helder in, onder meer op lijn 33 naar de Texelse boot.

 

Ook 21 elektrische bussen van een nieuw BYD-type zijn sinds de aanvang van de nieuwe concessie (min of meer) present. De levering van 62 elektrische VDL Midcity-bussen laat echter lang op zich wachten.

 

Daardoor is de concessie Noord-Holland Noord voorlopig vooral een feest voor liefhebbers (voor zover die er zijn ….) van VDL Ambassador-bussen. De meeste daarvan zijn na het aflopen van de vorige concessieperiode overgebleven, die op zichzelf – eind 2008 – ook al niet met uitsluitend nieuw materieel was aangevangen. Het meest pikant hierbij is de aanwezigheid van Ambassadors die eind 2004 door het (via NOVIO) overgenomen Stadsvervoer Nederland voor hun concessie in de provincie Utrecht werden aangeschaft; ook hiervan is een aantal bussen overgedragen aan TCR voor de uitvoering van uitbestede diensten. Ook worden er nog Ambassadors ingezet met een verleden bij het Hermes uit de tijd voordat dit bedrijf eind 2006 haar grote vervoergebied in Limburg verloor.

 

Met deze kennis is het langslopen van de plaatjes niet zo ingewikkeld meer:

 

  • Toen medio 2017 de VDL Citea-bussen voor het R-Net in Haarlem/IJmond beschikbaar kwamen, was er nog een klein halfjaar gelegenheid om deze in combinatie met de eerste generaties R-Net-bussen in Amstelland/Meerlanden op de film te zetten. Op de eerste foto de Connexxion-bussen 3201 (VDL Citea) en 3914 (MAN Lion’s City), samen met de VDL Citea-bus 8726 van Arriva, die vanuit concessie Zuid-Holland Noord via lijn 50 Haarlem bezoekt.
  • Een van de nieuwere Mercedes Sprinter-busjes voor Haarlem/IJmond, bus 1950, vertoont zich op de Haarlemse lijn 4.
  • Afbeeldingen van de nieuwe elektrische BYD-bussen 2102 en 2107 op lijn 2 te Haarlem.
  • Voordat de nieuwe R-Net-bussen in Haarlem/IJmond de weg op gingen, kreeg ik onverwacht de gelegenheid, bus 3200 bij de (volgens mijn informatie inmiddels opgeheven) vestiging Velsen te filmen: dit vanuit een MAN-aardgasbus op de toenmalige lijn 82, waarmee we vanwege een materieelvervanging even langs de vestiging moesten. Bij station Haarlem legde ik later R-Net-bus 3201 in combinatie met de R-Net-bus 4310 (Volvo 8700 tandemasser) van lijn 346 (concessie Amstelland/Meerlanden) vast.
  • Van de nieuwe VDL Citea-streekbussen in Haarlem/IJmond filmde ik de 3222 op “Hogeschoollijn” 8 en de 3225 op de bekende lijn 80.
  • De langere VDL Citea-bussen 3230 en 3231 kreeg ik na enige moeite tijdens een ochtendspits op schoollijn 680 te zien.
  • Als voorbeeld van een nieuwe VDL Citea-bus in Noord-Holland Noord is bus 3237 op lijn 169 van Alkmaar naar Oudkarspel afgebeeld. In deze nieuwe concessie rijden de bussen met de productnaam “Overal”.
  • Bijzondere bussen in concessie Gooi & Vechtstreek waren op 6 november 2018 de VDL Ambassador-bussen 3383 en 3395, met Arnhems-blauwe Breng-daken, maar verschillend uitgevoerd aan de achterzijde, en de uit de vorige concessie Amstelland/Meerlanden vrijgekomen Mercedes Citaro-bus 3990. Tussendoor een plaatje van de oudere MAN Lion’s City-aardgasbus 3637 te Haarlem, hier op lijn 680 tijdens een van mijn op dat moment nog mislukte pogingen om een van de VDL Citea-tandemassers op deze lijn vast te leggen.
  • De Mercedes Citaro-aardgasbus 4518, hier ook gefilmd op lijn 680, is een van de oorspronkelijk Nijmeegse aardgasbussen die een aantal MAN-bussen uit de 3600-groep in Haarlem/IJmond waren komen vervangen.
  • Vervolgens een plaatje van VDL Ambassador-bus 5117, onder de nieuwe concessie rijdend als stadslijn 2 te Alkmaar. Deze bus kwam eind 2004 / begin 2005 bij Stadsvervoer Nederland als bus 118 in dienst.
  • Nogmaals een plaatje uit Haarlem met oude en nieuwe R-Net-bussen: rechts staat VDL Citea-bus 3204, met naast zich twee Volvo 8700-tandemassers (5671 en 4310) en een MAN Lion’s City-bus van de concessie Amstelland/Meerlanden; geheel rechts verschijnt ook de Volvo-bus 5672 in beeld.
  • Twee R-Net-bussen in de concessie Gooi & Vechtstreek: de lange VDL Citea-bus 5775 wordt te Hilversum gepasseerd door soortgenoot 5774. Te zien is dat op de 5775 een “stickertje” met de naam “Pouw vervoer” is toegevoegd en dat de 5774 dit niet heeft.
  • Bij wijze van uitzondering rijdt hier de VDL Ambassador-bus 5833 op R-Net-lijn 320. Daarmee mag deze voormalige VEOLIA-bus 5246 toch nog iets van de sfeer van zijn kortstondige Brabantliner-verleden proeven.
  • In Noord-Holland Noord rijden wel al nieuwe elektrische BYD-bussen: de 7554 is afgebeeld op lijn 1 te Alkmaar, eenmaal in combinatie met de voormalige Utrechtse VDL Ambassador-bus 4213, die hier lijn 4 bedient. De BYD-bus 7560 staat gereed voor een rit op lijn 157 naar het legendarische Tuitjenhorn, naast de oude VDL Ambassador-bus 5104 (ex-Stadsvervoer Nederland-bus 105), welke laatste nu voor TCR rijdt.
  • Andere oude VDL Ambassador-bussen in Noord-Holland Noord zijn de wagens 8601, 8602 en 8605, waarvan de twee laatste in de zomer als “Kustlijn” waren uitgedost en als lijn 866 vanuit Alkmaar naar Bergen aan Zee, respectievelijk als lijn 851 vanaf Petten naar Den Helder reden.
  • De nieuwe gelede Solaris-bus 9375 komt op de afbeelding binnen als lijn 33 vanaf de boot bij station Den Helder en gaat tussendoor nog een ritje op stadslijn 34 maken, alvorens de volgende rit naar de boot aan te vangen.
  • Na de overtocht met de TESO-boot tref ik op Texel zowel bus 9378 als bus 9379 aan. Van deze biogas-gevoede, gelede Solaris-bussen bij TBO heeft er een klaarblijkelijk een half uur eerder de zomerse tussendienst beëindigd, maar vanwege – vermoedelijk – een chauffeursaflossing rukt nu pas de 9378 in. Na mijn rondje over Texel met de 9379 bevind ik mij alweer op de bijna vertrekkende boot als ik eindelijk een busje van de niet-reguliere Texelhopper bij een clubje wachtende reizigers zie verschijnen, van wie, zo te zien, nog niet iedereen wordt meegenomen.
  • Ten slotte wat plaatjes van bussen die TCR in Noord-Holland Noord inzet: uit hun eigen “oude doos” de VDL Ambassador-bus 550-1125 (kwam in 2007 voor VEOLIA in Noord-Brabant in dienst); uit de nieuwe serie VDL Citea-bussen de wagens 702-3263 en 704-3265 (de laatste ook in combinatie met de VDL Ambassador-bus 8474, die in 2005 voor Connexxion in Zuid-Holland Noord begon te rijden) en de oorspronkelijk bij Stadsvervoer Nederland in dienst gekomen wagens 5101 en 5109.

 

Genoeg over de provincie Noord-Holland, maar de Metropoolregio Amsterdam houden jullie natuurlijk nog van mij tegoed!

 

Dus tot over een poosje weer,

 

Dick
 

Dick

(c) OV in Boskoop - Alle rechten voorbehouden-Overname in gedrukte of digitale vorm zonder toestemming niet toegestaan